|
|
|
|
|
 
 
 
Foto:Janpath
 
Het eerste plaatje.
 
Voor me ligt een lijk, ingepakt in rode doeken. Enkel zijn gezicht en voeten zijn zichtbaar. Ik schat de man midden vijftig. Zijn lichaam wordt gereinigd in de heilige rivier volgens het eeuwenoude doodsritueel. Nog geen vijf uur geleden gestorven, zo vertelt mijn tolk. Enkele familieleden staan er omheen en doen hun handelingen. Ik sta er dichtbij, heel dichtbij. Ik registreer het tafereel, het verdriet, het afscheidsfeest. De familie ziet me staan. Ik kijk even boven mijn camera uit in de ogen van een familielid en knik verward met een poging tot respect. De man kijkt aan me voorbij.

Nogal verwerpelijk als ik me bedenk dat ik hier een lijkverbranding aan het filmen ben. Ik sta boven op de grootse intimiteit van een familie, de dood van hun naaste, voor mij een onbekende. Ik ken familie noch overledene maar wordt toegelaten het ritueel te filmen. Sterker nog, ik betaalde entree om hier binnen te komen. Om te kijken hoe hier massaal mensen op de brandstapel worden gelegd. Tientallen bezoekers fotograferen en filmen er op los. Gevangen door de sensatie, het entertainment voor hun plakboek of in een oppervlakkige tweet naar hun volgers.
Ook ik… ik registreer de 'sensatie' maar kan met geen mogelijkheid vangen wat er zich daadwerkelijk afspeelt. Het verhaal, de beleving van de familie, die eeuwenoude cultuur. Hoe aangrijpend en kleurrijk de beelden ook zijn, ik kan er niets mee.

Vanmorgen had ik het idee om op zoek te gaan naar het openingshot voor het intro van de film. Samen met Arnold Roelofs, lid van de Lionsclub Land van Cuijk en Noord-Limburg. De stichting ondersteunt lokale oogartsen die in verafgelegen Himalayadorpen gratis oogzorg verlenen. Ik zocht naar kleurrijke en pakkende beelden die de kijker meteen vanuit de Limburgse huiskamer meeneemt in een volstrekt andere cultuur. Daarvoor reden we naar de rituele verbrandingsplekken, in de hoop de plaatjes daar te vinden.

Aan de toegangspoort van de lijkverbrandingen betalen we entree. Toeristen stromen af en aan. Op het stoepje voor een tempel zit een sadhoe, een hindoeïstische asceet die plezier en rijkdom heeft opgegeven voor het behalen van spirituele bevrijding. Althans, zo zeggen ze het. De sadhoe heeft pauze, dat blijkt. In zijn linkerhand telefoneert hij met zijn mobieltje en met zijn rechterhand rookt hij een peuk. De eerste de beste toerist die zijn camera naar hem richt moet betalen. We komen aan bij de Bagmati rivier die zich kronkelend door de Nepalese hoofdstad Kathmandu snijdt. Een Hindoestaan wil het liefst op deze heilige plaats aan z'n einde komen. Aan het water staan de zogenoemde crematie-ghats, grote, hoge plateaus waarop de overledene voor het oog van familie, vrienden en geïnteresseerden wordt verbrand. De tientallen toeristen hebben een plekje gevonden op de tribune pal voor de crematie-ghats. Sommige hebben er zelfs een gezellig dagje uit van gemaakt en zitten op een picknickkleed met een barbecue al kijkend naar de smeulende lijken aan de overkant. En daar tussenin sta ook ik met mijn camera. Gericht op de sensatie. Bijzondere plaatjes maar in geen velden of wegen krijg ik hier mijn openingsshot. Desalniettemin blijf ik filmen.
Het lijk wordt opgepakt en naar één van de tien brandstapels gedragen. Het is de voorste in de rij. De andere brandplaatsen zijn al bezet. Negen dichte grijs-zwarte rookwolken trekken uit de smeulende hopen de hemel in. Pal achter de rookwolken staat een opvangtehuis voor bejaarden. We besluiten daar naar toe te lopen.

Op de binnenplaats zitten tientallen ouderen op het randje van een verhoging voor zich uit te staren. Zo af en toe draait de wind zich en trekt de geur, van het onvermijdelijke lot, de binnenplaats in. In het midden staat een kleine tempel. Daarvoor zit een oudere man met een grijze baard. Hij predikt onuitputtelijk religieuze teksten uit een boek. Met zijn rechterhand slaat hij ritmisch twee houtjes tegen elkaar. Ik probeer contact te krijgen met de man door heel dicht bij hem te komen. Ik groet hem. Plots stopt hij met prediken. Ik schrik er zelfs van. Hij kijkt dwars door me heen. Na enkele seconden van doodse stilte gaat hij weer verder. Ik word gevangen door zijn verschijning. Zijn kleding, zijn manier van prediken. De entourage waarin het gebeurt is precies wat ik nodig heb voor mijn opening. Ik stel mijn camera op nog geen twee meter van hem af en begin te draaien. De man gaat ongestoord verder, alsof ik niet besta. Ik word meegenomen in zijn wereld, de wereld die zo ver van me af staat. Een wereld die me fascineert maar ik niet kan doorgronden. Na zes uurtjes zoeken is het eerste plaatje geschoten.
 
Marijn Poels | Bekijk fragment achter de schermen
 
 
Share this blog also via  
 
 
Filmmaker Marijn Poels maakt in opdracht van L1-TV en stichting Omroep Limburg een zevendelige documentairereeks. Een reis om de wereld op zoek naar de passie gedrevenheid en motivatie van Limburgers die elders in de wereld lokale initiatieve steunen.

Hij houdt een dagboek bij en beschrijft op filmische wijze zijn belevingen vanachter de camera. De documentairereeks "L1mburg Helpt [3]" zal vanaf mei 2015 wekelijks worden uitgezonden op L1-TV.